Tro kè là thứ quả mọc phổ biến ở vùng quê Nghệ An, Hà Tĩnh, Phú Thọ (Hà Nội). Tuy trông không có gì hấp dẫn, lại đắng chát nhưng ỏm lên lại tốn cơm.

Người thành phố ít ai biết đến quả của cây cọ, nhưng nếu ở Hương Sơn (Hà Tĩnh), người dân thu hoạch của nó rất nhiều. Cứ khoảng giữa tháng 7 âm lịch, cây cọ bắt đầu ra hoa, kết trái. Đến tầm 3, 4 tháng sau, khi mùa đông kéo đến cũng là lúc các quả tro (cọ) bắt đầu chín, ngả màu xanh sẫm và cho thu hoạch.

Để hái được quả tro, người tâ thường dùng thang dựa vào gốc cây và dùng một cây sào để chọc cho quả rụng xuống. Công đoạn này cũng khá nguy hiểm vì cây cọ cao, thân cây khá nhiều gai nhọn nên phải hết sức khéo léo.

Quả trọ có hình bầu dục, kích thước chừng hai ngón tay. Khi chín màu xanh dương thẫm hoặc hơi nâu đen. Từ những thời bao cấp, đói kém, người dân vùng đất Hương Sơn chế biến quả tro thành món ăn cùng cơm trắng. Thời điểm ấy, người ta thường đùa nhau nó là “món nhà nghèo”, nhưng thời nay lại là đặc sản và rất hiếm.

Để làm giảm độ chát của trọ, người ta sẽ cho nó vào một cái rổ tre, nhựa rồi đem xóc lên cho tróc hết lớp vỏ xanh bên ngoài. Có hai cách ăn với quả tro là ỏm và muối xổi, cách nào cũng đơn giản, dễ thực hiện.

Bất kể chế biến như thế nào, việc đầu tiên bạn đều phải làm sạch vỏ tro. Với tro ỏm, sau khi cạo hết vo, bạn bắc một nồi nước đun lăn tăn khoảng 85-90 độ C đổ vào thùng hoặc chậu, cho tro vào ngâm tầm 15- 20 phút thì chín mềm.

Nhớ đừng cho nước quá sôi sẽ làm quả tro teo lại, ăn cứng và chát. Ỏm lâu quá lại làm tro mềm nhũn, giảm độ ngon, bùi.

Với muối xổi, cũng tương tự các công đoạn như ỏm tro, bạn cho muối vừa phải cùng gia vị tỏi ớt vào xóc đều cùng với tro. Chỉ vài giay, bạn đã có món tro muối thơm ngon.

Tuy chỉ là một loại quả bình dị, nhưng món tro kè lại như một món ăn chơi, chưa ăn chưa biết độ ngon. Những năm gần đây, người dân thành thị trở nên “phát sốt”, truy tìm mua thứ quả này về ăn. Bạn đã nếm thử chưa?